zazaki.net
23 Oktobre 2017 Dişeme
Girdîya Karakteran : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
07 Tebaxe 2011 Yewşeme 11:43

Karadeniz'de Orijinal Yer Adları

Kâmil HOŞOĞLU

 Yıl 1913, bir kararla değişen
 Mahalle ve köylerin eski ismini öğren,
 Menfaatin icabı değişikliği yapan,
 Ecdadını unutma istikbale bakarken.
 
 Trabzon'un kazası, "Atina", "Viçe", "Rize"
 Bunları yazışımız garip gelmesin size,
 Telaffuzu dahi zor asırlık karyelerin,
 Yeni isimleriyle gerek var bilmemize.
 
 Rize bir kaza idi, vardı üç nahiyesi,
 Kura-ı seba idi İkizdere ilçesi,
 Kalkandere bilinir "Karadere" namıyla,
 Elzemdir Çayeli'nin "Mapavri" bilinmesi.
 
 "Viçe" oldu Fındıklı, "Atina" oldu Pazar,
 Pazar'ın nahiyesi sadece tek Hemşin var,
 Ardeşen bir beldeydi, Pazar'ın içersinde,
 Çamlıhemşin beldeydi, büyüktü Hemşin kadar.
 
 Yeni isim verilmiş karye olan her yere,
 Önce sıra verelim mahalle ve köylere,
 Sonradan ilçe olan Derepazarı gibi,
 Önceden belde idi Güneysu, İyidere.
 
 Bağdatlı, Portakallık biliniyordu "Haldoz",
 Balsu'nun ismi "Canco", Değirmendere "Pindoz",
 Pilavdağı, Kambursırt ikisiydı "İksenit",
 Kaplıca "Büyük Samrı", Dağsu idi "Carıhoz".
 
 Kavaklı'ydı "Kamenit", Çorapçılar "Sırahoz",
 Paşakuyu "Kaluhten", Yağlıtaş "Kangalınoz",
 "Kale, Müftü, Yeniköy" aynı adla anılır,
 Şimdi Hamzabey olmuş "Humrik" ile "Ramanoz."
 
 Atmeydanı "Vonit"'ti Çamlıbel'di "Haçenoz",
 Pehlivan "Peripoli", Fener'in ismi "Hurtoz",
 "Piriçelebi" ile "Eminettin" aynıdır,
 Mermerdelen'in ismi bilinir "Kamaşinoz".
 
 Tophane "Pabik" idi, Gülbahar'dı "Kuvaroz",
 Ekmekçiler'in ismi bilinir "Arkılıkoz"
 Reşadiye "Roşi"'ydı, İslampaşa'ydı "Humrik",
 Camiönü "Arkotıl", Halatçılar "Filiboz".
 
 Mahallelerden sonra köylerden edelim söz,
 Küçükköy "Küçük Samrı", Gölgeli idi "Setroz",
 "Karasu, Karayemiş, Anbarlık" değişmemiş,
 Kırklartepe "Kandava", Camidağı "Mağaloz".
 
 Kasarcılar ismi "Salaruha Atyanoz",
 Güneşli Köyü "Kapnes", Yemişlik "Serandenoz",
 Üçkaya "Uma Tohlı", Ortapazar'dı "Uma",
 Beştepe Köyü "Kofin", Kendirli idi "Ğoloz".
 
 Köprülü Köyü "Fosa", Kokulukaya "Lıkoz",
 Azaklıhoca "Sıkrık", Selimiye "Ğılıçoz",
 Çiftekavak bilinir, "Ağalınoz-u İslam",
 Bildircin Köyü "Hanis", Müderrisler "İvaroz".
 
 "Sinekli" Düzköy,"Sağur","Kışlak" Küçükköy "Konyat",
 Güzelköy Köyü "Harvel", Yolüstü Köyü "Tarkat",
 Sütlüce Köyü "Aron", Pazarköy'dü "Mişona",
 Pehlivantaşı Köyü eskidendi "Canbolat".
 
 Soğukçeşme'ydi "Hohol", Taşköprü'ydü "Lestengoz",
 Muğlalı "Mahanca"'ydı, Uzunköy Köyü "Rados",
 Elmalı'ydı "Kaçaran", Kireçhane'ydi "Fatla",
 Topkaya "Filargoz"'du, Alipaşa "Savalos".
 
 Küçükçayır'dı "Andon", Taşlıdere "Askoroz",
 Kömürcüler'di "Singaz", Üzümlü'ydü "Holitoz",
 Zincirliköprü Köyü eskindendi "Kaçeran",
 Muradiye "Ruspa"'ydı, Yiğitler di "Ahincoz".
 
 Akarsu'yla Pekmezli biliniyordu "Ğutoz",
 Kocatepe "A***a", Çiftekavak "Ağraloz",
 Ketenli'ydi "Ayancos", Dağınıksu'ydu "Godri",
 Gündoğdu-Hamidiye, ikisi "Mirakaloz".
 
 Veliköy idi "Vela", Akpınar'dı "Kalamoz",
 Söğütlü Köyü "Raşot", Balıkçılar "Hamalyoz",
 "Aytonos Çıkara"'ydı Bozukkale'nin ismi,
 Taşpınar "Concik" idi, Taşlık'tı "Kuzandonoz".
 
 Adacami Köyüyle Yenicami "Kuriloz",
 Taşcami'yle beraber Selamet Köyü "Kanboz",
 "Gürgen" Köyünün ismi kayıtlarda aynıdır.
 Tepecik "Vonit-i Rum", İslâhiye "Kasatoz".
 
 Kiremitköy "Kalharaf", Dumankaya "Puluhoz",
 Ulucami "Hazavit", Küçükcami'ydi "Veroz",
 "Singaz" diye anılır Tepebaşı, Yeşilyurt,
 Ortaköy, Kibledağı, ikisi birden "Setoz".
 
 Şimdi Derepazarı, eski ismi "Filandoz",
 Bahattinpaşa "Hama", Tersane "Mağalaroz",
 Çeşmeköy idi "Muskas", Eriklimanı "Malpet",
 Uzunkaya'ydı "Ruspa", Bürücek'ti "Akatoz",
 
 Sandıktaş Köyü "Hancı", Yanıktaş'tı "Argaloz",
 Kirazdağı Köyünün ismiydi "Şimadiyoz",
 Maltepe'nin ismi "Hos", Çukurlu Köyü "Çaklı",
 Çalışkanlar olmuştur eski "Lazkozderalkoz".
 
 Çiftlik Köyü "Zavendik", Yaylacılar "Kalikoz",
 Sariyer "Masen" idi, Taşhane'ydi "Salandoz",
 Üstüpiler "Liparit", Subaşı'ydı "Kolica",
 Fethiye "Aspet" idi, Hazar idi "Mashandoz".
 
 Köşklü iki bölgeydi, "Lazlar" ile "Varatlar",
 Kalecik "Mavrant" idi Sarayköy'dü "Çiklenar",
 Denizgören Köyünün ismiydi "Ğuncivanoz",
 Fıçıtaşı "Botrozkom", Çanakçeşme "Kaluklar".
 
 "İnci" Köyünü aynen bildirmek uygun düşer,
 Geçitli'ydi "Tavranoz", Dülgerli idi "Maşer",
 Ormanlı Köyü "Patır", Çağlayan Köyü "Vandrı",
 Yumurtatepe "Arev", Kuruköy idi "Çiller"
 
 "Andıra" şimdi oldu Kayabaşı, Hurmalık,
 Çayırlı Köyü "Silyan", Kızıltoprak'tı "Tonik"
 Hüseyinhoca Köyü eskidendi "Suvarma",
 Fındıklı "Apancene", Dilsizdağı "Taserik",
 
 "Basalet" denen yerde, Aksu ve Tatlısu var,
 "Kapnes" olmuş Dağdibi, "Tulon" olmuş Taşçılar,
 "Toğli"nin yeni ismi Medrese Mahallesi,
 Soğuksu "Andıra"ydı, Yolbaşı ise "Seftar".
 
 "Kura-i Seba" dağlık, uzak kalır denize,
 Güneyce idi "Varda", Rüzgârlı idi "Mize",
 Kirazlık Köyü "Manle", Şimşirli Köyü "Komes",
 Ilıca Köyü "Vane", Demirkapı "Homeze".
 
 "Veliköy"'dü eskiden, Dereköy'le Yağcılar,
 "Çohçer" bilinen yerde Sivrikaya, Çamlık var,
 Gökyayla "Kabahor"'du Çağrankaya "Kafkame",
 Cevizlik "Plakorum", aynıdır "Tulumpınar".
 
 Dünyada balı ile "Anzer" meşhurdur, inan,
 "Kapse" ihlamur ile ibaret Ayvalıktan,
 Bakırköy "Kalyav" idi, Tozköy ise "Mahura",
 Yerelma'ydı "Cevatoz", Meşeköy idi "Petran".
 
 Yetimhoca Ortaköy, Başköy "Cimil"'e gider,
 "Haya"'ydı Eskice ve Çataltepe olan yer,
 Gürdere'ydi "Ethone", Diktaş Köyü "İksenit",
 Ballıköy, Çiçekli Köy, Köseli Köyü "Anzer".
 
 Çayeli "Mapavrı"'ydı, Rize'nin nahiyesi,
 Aynı adları taşır "Yaka" ve "Sırt" Karyesi,
 Gürgenli Köyü "Haytef", Çukurluhoca "Babik",
 "Komika Zancel" olmuş Taşhane Mahallesi.
 
 Değişen isimleri saymak gerekiyor tam,
 Armutlu'ydu "Ahıyoz", Demirhısar'dı "Perkam",
 Buzlupınar "Kominos", Çataldere "Hahunç"tu,
 Büyükköy Leroz "Mervan", İncesu "Mağribudam".
 
 Madenköy "Latom" idi, Yenipazar "Murseva",
 Yanıkdağ idi "Havya", Caferpaşa "Canceva",
 Ormanlık Köyü "Çutins", Uzundere "Berastan",
 "Raşot"tu Karaağaç, Şairler'di "Maryeva".
 
 Kaptanpaşa "Mesahor", Yeşiltepe'ydi "Tulnos",
 Musadağı "Aprık"tı, Aşıklar'dı "Asrifos",
 Eskipazar geçmişte bilinir "Halotena",
 Yenice "Bilahor"du, İncesırt'ti "Aytoros".
 
 Büyük Taşhane "Zancel", Sabuncular "Kuvaroz",
 Limanköy'dü "Arkotil", Sefalıköy'du "Miloz",
 Başköy "Hemşinbaş" idi, Haremtepe "Çaçeva",
 Çataklıhoca Köyü bilinirdi "Kavalyoz".
 
 Bunları öğrenmeye elbet gerekmez okul,
 "Galata Kuvalyoz"'u git Yalı'da ara bul,
 Sarısu "Musavrı"ydı, Beyazsu'da "Bodolya",
 Yamaç Köyü "Çikaron", Kesmetaş idi "Mamul".
 
 "Ardişen", Düz Mahalle, bağlıydı "Atina'ya",
 "Ğere" Işıklı oldu, "Dutxe" dönmüş Tunca'ya,
 "Ortaköy" aynı kalmış, "Zgami" Durakköy'e,
 "Salınköy" Armağanköy, "Okurdile" Yayla'ya.
 
 Yeniyol "Oce" idi, Akkaya "Pelergivat",
 Cami Mahallesiyle Kahveciler'di "Siyat",
 Pirinçlik Köyü olmuş "Sifat" bilinen karye,
 Yamaçdere'ydi "Bakoz", Bayırcık'tı "Yanivat".
 
 "Cibistanı" Kavaklı, "Ağvan"dı Seslikaya,
 "Zgami" ayrılıyor, "Ulya" ile "Suflaya",
 Duygulu'ydu "Tolikçet", Elmalık'tı "Kuvancar",
 "Mutafi" Gündoğan'a "Şangul"se Doğanay'a.
 
 Pazar idi "Atina", Hısarlı'ydı "Kukulat",
 Balıkçı Köyü "Zelek", Sivrikale "Tordovat",
 "Noğadixa" Karyesi, şimdiki Cumhuriyet,
 Örnek Köyü'ydü "Venek", Kuzeyca'ydı "Sürmenat".
 
 Yemişli Köy "İlastaş", Irmakköy "Mamacivat",
 Derebaşı "Çukita", Akmescit'ti "Cacivat",
 Elmalı Köy "Kuzika", Darılı'ydı "Aranaş",
 Dernekköy "Koskanivat", Derinsu Köyü "Zağnat".
 
 Dağdibi Köyü "Sület", Akbucak'tı "Mermanat",
 Uğrak Köyü'ydü "Çingit", Merdivenli'ydi "Melyat",
 Boğazlı "Cigeture", Şehitlik idi "Haku",
 Kesikköprü "Hudisa", Tütüncüler'di "Talvat".
 
 Yavuzköy'dü "Noxlapsu", Subaşı'ydı "Xacabit",
 Bucak Köyü "Açaba", Güneyköy'dü "Avramit",
 Zafer Mahallesiyle Kirazlık idi "Bulep",
 Ortayol'du "Meleskur", Soğuksu'ydu "Şileyit".
 
 Şimdi Handağı olan "Dadivat" Karyesi var,
 Kocaköprü'ydü "Hotri", Aktaş Köyü'ydü "Xunar",
 "Kemer" aynen kalmıştır, "Hançkun" olmuş Alçılı,
 "Apso" olmuş Suçatı, "Lamgo"da Yücehisar.
 
 Fındıklı idi Viçe, "Merkez" idi "Filora",
 Yeni Mahalle "Baçva", değişmemişti "Hara",
 Sulak'la Ihlamurlu biliniyordu "Zogo",
 Meyvalı idi "Canpet", Kıyıcık'tı "Mashora".
 
 "Manastır"dı eskiden Hürriyet Mahallesi,
 "Ab-i Hemşin" anılır, şimdi Aslandere'si,
 Çağlayan Köyü ise bilinir "Ab-i Ulya",
 "Ab-i Sufla" okunur Aksu'nun şeceresi.
 
 "Demilor", "Yeniköy"ün adları aynı kalmış,
 "Sumle" bilinen karye Sümer adını almış,
 Çınarlı Köyü olmuş, "Çurçeve" denilen yer,
 "Bisxala"ysa Arılı Köyü diye ün salmış.
 
 "Zuğa Hemşin" bilinen beldede birkaç köy var,
 Ortaköy, Ortayayla, Sıraköy ve Ortaklar,
 "Nefsi Zugo" karyesi olmuştur Çamlıtepe,
 Hemşin'in hudutları uzar Başköy'e kadar.
 
 "Tezina" Akyamaç'a, "Sanova" Nurluca'ya,
 "Tepan" Bilenköy olmuş, "Ğomlo" olmuş Yaltkaya,
 "Sağırlı" dönüşmüştür Hilal Mahallesine,
 "Bodullu" Mutlu olmuş, isim yok "Badara"ya.
 
 Çamlıhemşin'in ismi bilinir "Viçe" diye,
 "Canadobra" dönüşmüş Aşağı Şimşirliye,
 "Kolona" Zilkale'ye, "Hemşin Baş" Ortaklar'a,
 "Vareş" yazlık Köyüne, "Elevit" Yaylaköy'e.
 
 "Guvant" Çayırdüzü'ne, "Sanu"ysa Topluca'ya,
 "Komilo" Muratköy'e, "Çinçiva" Şenyuva'ya,
 "Livikçakıslı" olmuş şimdi Güroluk Köyü,
 Eski "Mekaliskirit" şimdi olmuş Dikkaya.
 
 "Apişxo" Köprübaşı, "Sirdenkadan"da Kavak,
 Hısarcık Köyü olan "Kale-i Bala"ya bak,
 "Kısmanmaliver" denir Yukarı Şimşirli'ye,
 "Holco" olmuş Kaplıca, "Makrevis" olmuş Konak.
 
 Ey Rizeli Kardaşum iyi öğren bunları,
 Ecdadın mekân tutmuş bu mubarek diyarı,
 Tarihini bilmenin elbet büyüktür karı,
 Geçmişi unutanın iyi olmaz sonları.
 
 15.03.2001

Na xebere 13032 rey wanîyaya
ŞÎROVEYÎ
hoşoğlu
kamil
eski köylerimiz şiirinin tahminim 14. kıtasında Tuğlalı köyü yerine Muğlalı köyü yazılmış. Tuğlalı olarak duzeltiniz.
28 Teşrîne 2013 Panşeme 11:47
karadeniz köy adları
digorıj
Ben Artvin ve Rize'de dolaşmıştım ve bütün eski isimler 2000 yılında parantez içerisinde gösteriliyordu ve atina(pazar)ı görünce bayağı şaşırmıştım.georgiya,norgiya vesair bir sürü isim.zaten farklı diller vardı.türkleşen poşalar eski dillerini az bilirlerdi,gürcü lisanı canlıydı ve onlarca kelime öğrendim ve lazca bir kaç ilçede vardı.artvin hemşincesi yaşıyor ama rize hemşlincesi ölü ve buradaki insanlar hep kazım mirşan diye güneş dil teorisi hocasının tezlerini ezberlemişlerdi fakat vartawor(gül bayramı)halen rize hemşinlerince kutlanıyordu ve bununla oradakileri epey sıkıştırmıştım...
08 Tebaxe 2011 Dişeme 00:09