zazaki.net
20 Temmuze 2018 Îne
Girdîya Karakteran : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
06 Temmuze 2018 Îne 11:52

TERSÊ BABÎYÊ MI

Nûrî Keleş

Serre 1984 yan 85 bî.  Wextê arêdayişê tuyan bi. Ez hema qij hesibîyayên. Babîyê mi va “Herê ma palan biker, wenişe ci, şo Kelaxsi keyê ema xwu (keyê Mehmedê Hesê Farisî)) ra ma rê yew barê vaşî bigêr biya.”

Serê sibayî mi hera ma ya sipî palan kerde, ez wenişta ci û şiya. Nizdîyê taştereyî ez resaya Kelaxsi. Ez şiya keyê Mehmedê Hesê Farisî. Keyfê qijanê ema Pakîza ma rê ameyên la emkeynaya Eyşe qet nêwaştên ma bivînero. Xwura ema Pakîza zarcilanîye de şibî rehmet û Eyşana ema Fate pê zorê babîyê mi Mehmedê Hesê Farisî dir zewecnîyaybî. Ma yewbînî persayî, ma taştê xwu werde. Dima mi meqsedê ameyişê xwu va. Eyşane zî va “Mêrdeyê mi şiyo dora şiwantî, ho dewarî ver de. Heta Mehmed niyero ez nêeşkena xwu serî vaş bidî…”

Mi fam kerd ke zerrîya Eyşane çinîk a vaş bido. Çiyo ke ez bikerî çinê bi. Mecbûr, ez paweyê Mehmedî vinderta.

Yerewo teng de Mehmed vejîya ame, dewar ard la hinî roj şibi serê Koyê Sipî, tay mendbi şiyero awan. Nîm saete ancax mendbi ke hinî bibo tarî. Hem emkeyna Eşye hem zî Mehmedî hela ke mi senî va “babîyê mi wina vato” murizê înan deverdîya, binê lewan ra qalî kerd. Yanî zerrîya înan  çinê bî vaş bidê. Bêzerrî va “Temam, xwu rê yew barê vaşî bibere.” Ena bêzerî û murizbiyayişê înan ver ez zî eciz biya.

Homa wekîl, eger rîyê Eyşane û Mehmedî bigirewtên se, do bivatên “Nê, ma vaş nêdanê..." Ez nêzana raşta zî hewceyîya keyê ma bi enê barê vaşî estbî yan çinê bî, herinda enê keyeyî de ez bişîyên Heşbor, keyeyê ema Zeyne, des qatî başêr bi. Qet nêbo keyê ema Zeyne yew barê vaşî kesî rê nêkerdên serhevde û minet.

Yew het ra bêzerrîya Mehmedî û Eyşane, heto bîn ra tersê babîyê mi.

Babîyê mi vatbi “Ti şinê eyro vaş gênê yenê.” Eger ez eyro nêşîyên keye se, sebebê xwu çi beno wa bibo, babîyê mi seke mi vateyê ey nêkerdo hesab kerdên. Xwura eger mi vateyê ey nêkerdên se, mera mi lepatê sey gurzan zî bigirewtên verê çimî.

Mi lepatê babîyê xwu û bêzerrîya Dueşican dayî têver, mi qerarê şiyayişî da. Mi Mehmedî û Eyşane ra va “Ez enkey hera xwu bar kena şina.” Mehmedî vengê xwu nêkerd la Eyşane û emza Umerî va “Emşo biye keyê ma de vinder, siba şo. Ena şewe ti şinê ça? Rayir de heşî estê, vergî estê…” Mi va “Nê, ez enkey şina.” Emza Umerî zaf israr kerd ke ez vinderî la mi kerd rike ke îlahîm ez şiyerî.

Mi herê ma bar kerde, mi tengê ci hol şedênayî, mi xatirê xwu waşt û ez kewta rayir. Heta ke ez resaya verê dewa Qeşê hinî dinya baş bîbî tarî. Heta dewa Şêxîsmaîlan serê rayirî de mezelî çinîk ê. Tarî bo zî ez nêtersena. La ez mezelanê Şêxîsmaîlan ra zaf tersayên.

Mezelê Şêxîsmaîlan zaf rewînî bî. Darê serê mezelî belkî hezar serrî ra kehenêr bî. Hîrê-çar kesan bi destê yewbînî bigirewtên ancax dorê qirmê yew dare de biresayên pê. Mezelan ser o her kerraya girde roceneya bî, eynî sey yew dêsê girdî bî. Keye de meselayê derheqê enê mezelan de zaf ameyên vatiş. Ma sanik û meselayan caverdin, merdim bi roj şiyero mîyanê mezelan ancî terseno. Darê serê mezelan qeldîyaybî verkoleyê mezelan ser…

Derheqê gor ra wuriştişê enê mezelan de zaf sanik û meselayî ameyên vatiş. Vatên merdimê kicsipî û şaşikzerdî mezel ra vejyenê û kaykenê. Def û erbaneyan cenenê, deyir û qesîdeyan vanê, ver de zî reqisîyenê…

Vatên mezelanê ewlîya û eshabeyan ser o çilayî veşenê, çilayî cayan ra geyrenê. Sey çila nûr dorê ewlîya û eshabeyan de geyreno…

Welhasil ma het sanik û efsaneyê derheqê mezelan de zafî bî.

Ez resaya Şêxîsmaîlan, mi yew çuwaya derge girewtbî xwu dest û xwu dima kaş kerdên. Eger çîyêk mi dima biyero se, çuwa mi dima bî. Mi hem fîtik cenayên, hem zî deyirî vatên. Ez biqîrayên yan nêqîrayên ancî hera ma xwu rê hol rayir şîyên. Neke semedê ramitişê here, ez tersê mezelan ver qîrayên, mi deyirî kerdên û fîtike cenayên.

Ez tersanê xwu ver qîrayên here ser, mi vatên “Hoyş ha hoyş!...”

Verê mezelanê Şêxîsmaîlan de zehleyê mi qerifîyabi. Eke yew mi dima biameyên û bivatên “wehh!” ez xemêyayên û xwu ra şîyên.

Qelbê mi sey defî dayên piro: gup, gup, gup…

Heme tersê ena dinya mi ser o ameybî piyeser. Hetanî hîrêlengezê laya Şêxîsmaîlan û Heşborî mi rayir de kerd qelebalix û teşqele, helahelayê mi hendayê hîrê-çar kesan estbî. Verê hîrêlengezê layan ra wet hinî mezelê gird û xewfinî nêmendbî. Hetanî Laya Newan ez bêters yan zî tersêko tay ameya. Murîyere ra hetanî verê Laya Newan ez hendayê verê mezelanê Şêxîsmaîlan nêtersaya.

Beynateyê Laya Hemeki û Dueqsey, sînorê dewa ma û Hemeki Dereyê Gorî û doşîya Leweyê Quçan cayê zurbeyê vergan o. Ez Laya Hemeki ra tadîyawa hetê Dereyê Gorî, ena dorime tersê vergan ver ez tersaya. Mi uca zî vengê xwu kerd berz ke wa verg û heşî bitersê la eger zurbeyê vergan raştê çewî biyerê se, xwu ra qîrayiş û barrayiş pere nêkeno!

Verg û heşî qîrayişê mi ra tersenê yan nêtersenê wetêr mi xwu rê cesaret dayên xwu.

Ez ameya resaya Dueqsey, ena dorim tersê heşan pêşîya zerrîya mi ro…

Dueqsey de hîrê-çar tuyêrê girdî estbî. Heşî ameyên binê tuyêran de tuyî werdên. Eger heşî bivejîyayên vernîyê mi se, min û hera ma pîya werdên.

Corê tuyêran de mi verê hera ma tada hetê Mezelê Xortan ser. Mezelê Xortan ser o zî zaf sanikî vajîyayên. La mi ke mezelanê Şêxîsmaîlan ser o çîyêk nêdî, hinî tersê mi bineyke şikîyabi.

Dueqsey ra nat mi vengê xwu kerdên berz û deyirî vatên. Axirî ez weş û war ameya resaya mîyanê dewe.

Ez şiya, mi peyê banê ma de here vindarna. Mi bi vengo berz va “Hoyşşş!...” Mi wina kerd ke wa keyeyê ma pê bihesîyê ez ha ameya. Mi barê vaşî na ro. Hetê peynîya banê ma nizim bi. Mi patîlê vaşî uca ra eştî serê banî. Mi dî dadîyê mi ameye teber. Çim gina mi ro, şaş bîye, cigirîya mi ser, va “Law lawo! Ti ena şewa tarî de senî tek û tenya ameyî? To aqil pernayo… Ena şewa tarî de kamî nayo to dima? Eyla hewar bi çi bi? To ena şewa tarî de dayo piro ti ameyê! Eyla rayir de vergan û heşan ti biwerdên, ma xwu rê se kerdên, çi wele kerdên xwu sere ro?” Mi zî va “Eger ez eyro nêameyên se, babîyê mi dayên mi ro, vatên ti qey vizêr nêameyî, ez mecbûr emşo ameya…”

Mi here ser ra palan na ro. Here verada. Ez û dadîyê xwu şî zere. Dadîyê mi cigirîya babîyê mi ser, va “To qijê xwu pinî tersnayê, kes tersê to ver nêaftareno cayêk bimano. Dê hela, ena şewa tarî de, tutî ta Kelaxsi ra dayo piro ameyo, eke çîyêk biameyên sere de, ma xwu rê se kerdên? Ti enê xûyê xwu nêteriknenê…” Babîyê mi çîyêk nêva.

Mi a şewe de tersê tersan peymawitî, mi nayî têver. Labelê tersê babîyê mi pêro tersan ra viyartbi. Tersê babîyê mi tersê mezelan ra, tersê heşan ra, tersê vergan ra zî zêdeyêr bi.

Na xebere 618 rey wanîyaya
No nuşte hema şîrove nêbîyo.