zazaki.net
27 Teşrîne 2020 Îne
Girdîya Karakteran : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
11 Temmuze 2020 Şeme 10:37

NUŞTOXÎ Û NUŞTEKARÎ

Roland Barthes

Mi ena meqala kitabê bi nameyê “Roland Barthes, Yazı ve Yorum, Hazırlayan ve çeviren: Tahsin Yücel, İkinci baskı, Metis Yayınları, İstanbul, 1999, r. 61-67” ra tercume kerdbî ke kovara Şewçila de biweşanî.

Wexto ke mi dosyaya hûmara 17. amade kerde û êdî dest bi mîzanpaj kerdêne, tam o wext, Çewlîg ra çend hevalî ameyî Diyarbekir, va "Ma wazenê yew kovare vejin, ma rê ardim bike." Mi va "Madem şima kovare vejenê, ez Şewçila dana vindarnayiş, şima rê ardim kena." Mi va "Ez mekteb wanena, enê heme xebatî mi rê giran yenê." Û roja bîne, mi înan rê hîrê nûşteyî şirawitî ke ci ra yew eno bi. Feqet ê merdiman ra veng nêvejîya, şeş aşmî badê pey mi persa ke kovare se bî. Va "Hedre ya. Ma tirkî-kirdî vejenê, tay mend." Labelê di serrî ser de şî, tu xebere înan ra nêvejîya. Seba ke ez zaf meşgul a, vetişê Şewçila hem hetê madî hem hetê wextî ra mi rê zaf zehmet yeno, coka nûşteyê ke mi semedê Şewçila amade kerdbî, ez do tiya biweşanî belkî çend kesan rê faydeyê xwu bibo.

Ez derheqê ziwanê meqala de zî tayê çî vajî baş beno. Beno ke eno ziwan bineyke giran bêro. Sebeb eno yo ke ziwanê meqala ziwanêko teorîk o. Ez enê vajî, neke tenya yew ziwano vatişkî yo sey kirdî de, heme ziwanan de ziwano teorîk giran o, her kes nêeşkeno hende asan fam bikero. La heta ke mi ra ameyo, mi pirênê kirdî dayo pira ke rehet fam bibo. Axir eke ma vanê wa kirdî bicuyo gereka ma vera-vera heme waran de bişixulnin ke ziwan bixericîyo, fonksîyonel bibo. (Roşan Lezgîn)


Roland Barthes (1915-1980) mitefekirêko fransiz o, ronayoxanê semiyolojî (göstergebilim) ra yew o, eynî wext de pêşeng û teorîsyenê fikrê postmodernî yo.

* * *

O ke qisey keno kam o? O ke nusneno kam o? Ma hema zî yew sosyolojîyê vateyî ra mehrûm ê. Çiyo ke ma zanê, vate yew hêz o. Û yew komelê însanan mabeynê komeleya meslekî û sinifê sosyalî de ziwanê netewe destê xwu de gêno û dereceyanê muxtelîfan de pênase keno. Fransa de, wextêko zaf derg, îhtîmalêko pîl seraserê esrê kapîtalîzmê klasîkî de, yanî seserra 16. ra hetanî seserra 19. wayirê mutleqî yê ziwanî nuştoxî, tenya nuştoxî bî; eke ma waizan û êyê ke karê hiqûqî de xebitîyenê (înan zî semedê ziwanê xwu yê fonksîyonelî xwu antbi qalikê xwu) bidin yew kişte, sewbîna tu kesî qisey nêkerdêne; eno tewirê monopolê ziwanî, bi hawayêko tuhaf, viraştoxan ra vêşêr yew nîzamo wuşk yê îmalkerdişî vetêne meydan: çiyo ke tecesus kerdbi meslekê nuştişî nêbi (seraserê hîrê sey serran, hozanê keyeyî ra ver karsaz-nuştoxî dir meslek epey aver şi), dendikê retorîkê nuştekî bi, Clément Marotî ra bi Paul Verlaine, Michel de Montaigne ra bi André Gide, hema vajê bikarardişo ke sabît mendêne û tewirî qeydeyanê tenzîmkerdişî rê sere nayêne ro (ziwan vurîya, neke vatiş). Seke Marcel Maussî nîşan dayo, komelanê prîmîtîvan de sêhr tenya bi wasitaya sêhrbazan ameyne dîyayiş, ena rey mueseseyê edebî, eksê ci, zêde ra fonksîyonê nuştekî ser de bi, enê mueseseyî de zî cayo tewr berz malzemeyê ci yo bingeyîn vatişî girewtêne. Sey tesîs, edebîyatê Fransa sey yew sklaya nîme fîlolojîk nîme estetîk ziwanê ci yo. Yew hetê vatişkî yê enê ziwanî zî esto: fesîhîya ci.

Key ra nat Farnsa de nuştox tekane kes nîyo ke qisey keno? Bêguman Şoriş ra nat; o wext (enê rojan de ke mi yew metnê[1] Antonie Barnave wendêne, mi enê ra hîna zaf bawer kerd) ma do bivînin tayê merdimî vejîyayê bi amancê siyasî ziwanê nuştoxan xwu rê kenê mal. Muesese cayê xwu de maneno: ancî o ziwano pîl yê fransizan mewzûyê behsî yo, miyanê hejiyayişê tewr pîl yê Fransa de bîle xezînaya ci ya çekuyan û fesahetê ci bi îhtîram yenê pawitiş; la fonksîyonî bedilîyenê, hûmara bikarardoxê ci seraserê seserre her ke şino zêdîyena; Chateaubriand yan zî Joseph de Maistre ra heta Victor Hugoyî yan zî Émile Zolayî, nuştoxan bi xwu zî sey wayiranê ziwanî ke hîrakerdişê fonksîyonê edebîyatî qebûl kerdo û ardim kenê vateyo ke tesîs biyo bibo wasitaya aktîvîteyanê neweyan; û manaya raştkîne de kîşta nuştoxan de, yew komelo ke ziwanê şêligî destê xwu de gêno zî yeno meydan. Roşinbîrî? Yew akuîstîko têmîyanek yê çekuye esto;[2] tiya de ez wazena nînan ra vajî nuştekar. Ewro belkî zî seba ke ma eno demo muwaqet ke tarîx enê her di fonksîyonan piya dewam keno de enê têvernayişî tenya yew sembol de: vate, yanî qasê hacetê ke bi hawayêko muşterek bikar anê de bimanê zî, ez wazena yew “tîpolojî”yê muqayeseyî yê nuştox û nuştekarî pêşkêş bikerî.

Nuştoxî yew foksîyonî ano ca, nuştekar yew aktîvîte: çiyo ke gramer mûsneno ma: nameyê yewî bi aktîvîteyê (transîtîv) ê bînî muqayese keno.[3] Neke nuştox seba ke kankilo saf o: hereket keno la hereketê ci zereyê objeyê xwu de yo, bi hawayêko nakokî, serê wasitaya xwu de: hereketê xwu ziwanî ser o keno; nuştox, o kes o ke (eger bi hawayê îlhamî bo zî) vateyî xericneno, bi hawayêko fonksîyonel keweno miyanê îşî. Di tewir peymê hereketê nuştoxî estê: peymê tetbîqkerdişî (pêardiş, tewir, nuşte) yew zî peymê îşçîtî (xebate, sebir, raştkerdiş, bêqisûrkerdiş). Eke hetêk ra orîjînalî ci rê amanc bo, seba ke nuştiş eslê xwu de aktîvîteyêkê tetkarkerdişî yo coka, sey enê makînayanê ke seba xwu bi xwu hereket bikerê ameyê viraştiş (“homeostat”ê Ashby): nuştox o kes o ke çi ra yê dinya bi hawayêko qetî senî binusnî de helneno. Mucîze, eke raşt bêro vatiş, seraserê edebîyatê ke bi seserran dewam keno yeno de seba ke enê faelîyetê narsîsî qet mabeyn nêdayo dinya perse bêro persayiş: gama ke nuştox xwu dekeno zereyê persa senî binusîyo, bitaybetî persa akerdî ancî vîneno: çî rê dinya? Manaya objeyan çi ya? Sey netîce, kam gama ke xebata nuştoxî xwu rê bibo amanc, bena sey wasita: nuştox edebîyatî sey amanc tesewur keno, la dinya ey xwu rê sey wasita apey şirawena: nuştox, enê şikîyayişê bêpeynî yê xeyalî de newe ra dinya vîneno, la ena dinyayêka zaf xerîb a, çimkî edebîyat aye sey perse nîşan dano, caran sey yew cewabî nîşan nêdano.

Vate ne yew wasita ne zî wesaît o: yew awanî ya, her ke şino ma hîna fam kenê; la nuştox, pênaseyê xwu gore, tekane kes o ke awanîya xwu zî awanîya dinya zî awanîya vateyî de keno vindî. Eno vate zî (ebedî) yew kankil o ke ameyo xericnayiş; bineyke maneno ser-vateyî, heqîqet semedê ci yew behaneyî ra wetêr tu çiyêk nîyo (seba nuştoxî nuştiş fealîyetêko întransîtîv o); sey netîceyê enê, caran nêeşkeno dinya îzeh bikero, qet nêbo, seke biwazo îzeh bikero, seba ke çut-manayîye hîna baş bikero hîra teşebusê enê keno: yew eser de (yew esero ke ameyo xericnayiş de) îzehetêko tesbîtkerde yo, beno yew berhemê çut-manayîya heqîqetî, bi yew dûrîya muayene pa wa beste yo; welhasil, edebîyat her wext raştîye ra dûrî yo, labelê, herçiqas persê ci caran persê rasterast nêbê zî, ena dûrîya heqîqetî ya ke îmkan dana misêwa persê başî ke dinya ra yenê perskerdiş; Honoré de Balzac, yew îzeheto teolojîk yê dinya ra hereket kerdo labelê netîce de tehqîqkerdişê enê ra teber nêeşkayo çiyêk bikero. Sey netîceyê enê, fam yan zî samîmîyetê teşebusê ci çi beno wa bibo, nuştox di şeklanê vateyî bi hawayêko mewcûdî xwu rê qedexe keno: verî doktrînê ci, çimkî biwazo nêwazo, tesewurê ci gore, her tewir îzehetî tadano keno numayiş: caran aferînerê çut-manayîye ra teber sewbîna çiyêk nîyo;[4] dima şahidîya ci: madem ke xwu dayo vateyî ser, nêbeno zanayeyo saf: eke qîrayişêk ser o bşixulîyo la netîce de mimkun nîyo ke teblîx qîrayişî ra zaf zêdeyîr xebate ser o vindero: nuştox vateyî dir xwu keno yew û apey girewtişê heqîqetî keno vindî, çimkî ziwan (qet nêbo hetê tarîxî, Sofîstan ra nat) bi hawayêko qetî senî ke transîtîvîye ra vejîyeno, beno yew awanîya ke verê xwu dayo tenyakerdişê raştî û xeletîye.[5] Labelê bi hawayêko qetî çiyo ke kesb kerdo, yew menzeraya serxoşe ya pratîkê bêmueyîde dano dinya, eno zî hêzê lerznayişê ci yo. Eno sebeb ra, eke ma nuştoxî ra biwazin eserê xwu amancêk wa girêbido, eno beno çiyêko ebes: nuştoxo ke “girêdiyayo” îdîaya bikarardişî eynî wext de her di awanîyan de yo, eno zî bêke hîle bikero, çiyo ke reye esta Jacques westayî keno werdpewj, reye esta keno yew erebecî, labelê nêbeno ke caran teşebus bikero, yew kay de hem bikero werdpewj hem bikero erebecî (nuştoxê pîlî ke nêameyê girêdayiş yan zî bi hawayêko xirab ameyê girêdayiş û nuştoxê xirabî ke girêdaye yê, eke merdim reyna ageyro nimûneyanê eleqedaran ser baş beno). Çiyo ke ma nuştoxî ra wazenê eno yo, wa bi mesûlîyet hereket bikero; û gereka enê de zî merdim pê bikero; ehemîyetê ci çin o ke nuştox qenaetê xwu ra mesûl bo; bi zanayiş îdeolojîk kerdişê muhtewaya eserê xwu zî çiyêko dereceyê diyin de yo; semedê nuştoxî mesûlîyeto raştîn, edebîyatê xwu bi girêdayişo ke ser nêkewto, heqîqetî sey awirê Mûsayî ke Welato Bexşbiyaye ser o yo bar bikero (sey nimûne, mesûlîyetê Kafkayî wina yo).

Bêguman edebîyat yew îhsanê Homayî nîyo, tenya seba ke însanî tekamul bikero (yanî şeklêko diyarkerde bido safkerdiş) yew bitûnîya tesewuran û qeraran o: nuştox, o ke wazeno bibo nuştox ra yeno vatiş. Ancî bêguman, komelo ke nuştoxî serf keno qedêneno, tesewurî tadano bi vengdayişê zereyî ser, xebata ziwanî açarneno qabilîyetê edebîyatî ser, metodî tadano hunerî ser: vatişê nuştişo-baş wina ameyo meydan: vateyê verînanê fransizan gore, nuştox rahîbêko bimeaş o, eno yew tewirê dewlemendîya neteweyî ke çarçewaya erjanê muqedesan yê ekonomî de ameyo îmalkerdiş, mûsnayiş, serfkerdiş û îxrackerdiş, nobedaro nîme muqades nîme komîk yê mabedê enê malê muqedesî yo. Teqdîskerdişê ena xebata nuştoxî ya bîçimî ser o netîceyê ke muhîm ê, la biçîmkî nîyê estê: eno muhtewa çi wext emareyê ke xwu narehet kenê nîşan bido, komelo (baş) dûrî ra muhtewaya eserî dûrî nîşan bido, eno keno ke yew numayişo saf, yew hukmo bitolerans (yanî bêeleqe) tetbîq bibo, serewedartişê îxtîrasan, bêterefkerdişê texrîbatanê rexneyî (eno zî nuştoxê “pabesteyî” misêwa tehn dano miyanê teşwîqêkê zeîfî), bi kilmîye heqê qezenckerdişê nuştoxî xwu de keno weye: heta ke xwu tede nêkero vindî, yanî heta ke estbiyayişê xwu bi estbiyayişê vateyî nêkero têmîyan, nuştoxo ke peynîya peynîyan de hetê dezgeyanê edebiyatî ra nêro tepisnayiş çinê yo: coka zaf tay nuştoxî nuştiş ra fek veradanê, çimkî bi eno qeyde heqîqeten xwu kiştiş, sey mexlûqo ke înan waşto bibê, o qeyde kiştiş o; enêyê winasî wexto ke vejyenê, bêvengîya înan sey yew vuryayişo ke îzeh nêbeno olan dano. (Rimbuad).[6]

Eke ma bêrin nuştekaran ser, enê însanê “transîtîv” ê; xwu rê yew hedef diyar kerdo (şahidî kerdiş, îzeh kerdiş, mûsnayiş), vate wasitayê enê hedefî ra wetêr çiyêk nîyo; semedê înan, vate yew “viraştiş” o, caran ey nêano pê. Yanî wina, ziwan biyo wasitaya enformasyonî, kewto rewşa hemalê “fikr”î. Nuştekar herçiqas heta dereceyêk îtîna nîşanê nuştişî bido zî, eno îtîna caran ontolojîk nîyo; endîşe nîyo. Nuştekar caran nêeşkeno vateyî ser o fealîyetêkê bingeyîno metodolojîk tetbîq bikero; yew nuştişo ke pêro nuştekarî bi hawayêko muşterek bikar anê, binê destê înan de yew tewirê koine esto, eno nuştiş de tayê fekî (sey nimûne, Marksîstkî, xirîstîyankî, egzistansiyalîstkî) cêra ferq kenê, la uslûb zaf nadir o. Çimkî çiyo ke nuştekarî pênase keno safbiyayişê tesewurê enformasyonî yo: manîfestoya ci ageyreno xwu ser û gêrîyeno, çimkî qebûl nêkeno çiyo ke manîfestoyê ci de ameyo vatiş ra teber yewna çi bibo: kamcîn nuştekar eşkeno tehemul bikero ke nuşteyê ci psîkoanalîz ra bêro viyarnayiş? Wina fikirîyeno ke vateyê ci peynîya çut-manayîya dinya arda û bawer keno îzehetêko dîrekt (eke enê îzehetî muwaqet bihesibno zî) yan zî yew zanayişo heqîqî (eke biwazo bibo yew wendekaro mutewazî bîle) ardo meydan; oxro, seke ma vînenê, semedê nuştoxî rewşe temamen bereksê enê ya: qet goş nêdîyo vateyê ci yo ke bi weçînayiş û kede ameyo meydan bîle, o zano ke yew di-manayîye daya destpêkerdiş, xwu bi hawayêko nakokî, sey yew abîdeyo bêveng ke paweyê deşîfrekerdişî yo pêşkêş keno û zano ke vateyê Jacques Rigaudî ra xorînêr yew vate çinê yo: Ez qetî bikerî zî ancî ez persena.

Nuştox maneno rahîbî, nuştekar maneno noterî: vateyê yewî fiîlêko întransîtîv (yanî hetêk ra maneno hereketêk), vateyê êyê bînî aktîvîyêk o. Anormalî enê de ya ke komel yew vateyê transîtîvî vateyê întransîtîvî ra bi teredutêkê hîna pîl serf keno; ewro ke nuştekarî zaf estê de bîle, rewşa nuştekarî rewşa nuştoxî ra zaf xirabêr a. Eno zî, verî yew doneyê sabîtî ra yeno: vateyê nuştoxî sey yew malê ke goreyê rayirê bi seserran şino bazar, seba dezgeyo ke semedê ey xwu ameyo pêardiş objeyo tekane yê “edebîyat”î yo; la vateyê nuştekarî, eksê ci, verisnîya dezgeyanê ke sere de bi temamî erjnayişê ziwanî ra teber wayirê yew fonksîyonî yê yeno îmalkerdiş û sefrkerdiş: unîversîte, dereceyê diyin de Cigêrayiş, Polîtîk û sn. Axir vateyê nuştekarî yewna şekil de zî rewşêka zeîfe de yo: seba ke tenya yew wasita yo (yan zî vano qey wina yo), malbiyayişê ci bi tesewurî diyayo zanayiş: teberê her terwir hunerî de, vanê qey fikir roşeno; oxro ke taybetîyê retorîkî yê fikrê “saf”î (eke ma vajin nêxericnaye belkî hîna rast bo) taybetîya retorîkî yê fikrî teberê sîrkulasyonê pereyî de ameya afernayiş: eksê uslûbî de (Valéri vatêne mesrefê uslûbî zêde yo), mesrefê tefekurî çinê yo la nîno rotiş zî, bi comerdî yeno dayiş. Eno zî, mabeynê nuştox û nuştekarî de qet nêbo di ferqanê bînan zî vejeno meydan. Reyêk, îmalatê nuştekarî her wext azad la eynî wext de bineyke şeklê “israrkerdişî” de yo: nuştekar çiyo ke komel her wext nêwazeno komelî rê pêşnîyaz keno: vateyî, bi şeklêko tenaquzane, teberê dezgeyan û pêkerdişî de, yê nuştoxî ra hîna zaf ferdî vejîyeno beno, qet nêbo motîvasyonê xwu de: fonksîyonê nuştekarî eno yo ke her firsend de û bêke erey bimano, vatişê çiyo ke fikirîyayo;[7] wina fikirîyeno ke eno fonksîyon qîmê tesdîqkerdişê ey keno; heto rexneyî û acil yê vateyê nuştekarî tiya ra yeno: her wext, mabeynê senînîya herikîyayişê fikrî û yew malo ke tu dezgeyê xisûsî yew peymî wa nêbesto de seke yew pênêkerdişî nîşan bido. Bu eno qeyde, sedemanê vera yewbînan ra -eno zî ferqo diyin o- vateyo nuştekî (vateyê nuştoxî) do bêro dîyayiş ke fikr (yan zî zanayişî, yan zî qîrayişî) tadiyayo malî ser; seba ke komel fkrî xwu rê bikero mal, bikero goreyê xwu, bikero dezge, bi yenwa qeyde şerêko heyatî keno, çiyo ke enê babetan de îmkan dano ci zî ziwano ke nimûneyê dezgeyan o: çiyo ke normal nîyo, tiya de yew vateyo tehrîkkar zî eşkeno bi asanî bikewo binê sultaya edebîyatî organîzeyî: Arthur Rimboudî (1854-1891) ra bi Eugéne Ionescoyî (1909-1994) skandalê ziwanî lez û bi temamî ameyê hezimkerdiş; yew fikro tehrîkkar heta ke biwazo bêwasita bo, beno ke uslûb zî yew non mon’s land de rincan bikewo: caran tam yew skandal çinê yo.

Tiya de heqîqeten ez zaf nadîr yew nakokîya safe teswîr kena: ewro her kes mabeynê di waştişan de, mabeynê waştişanê nuştoxî û nuştekarî de şino û yeno; bêguman tarîx wina wazeno, seba ke ma bikero nuştoxanê pêbaweran (zerrîrehet) zaf erey û seba ke ma bikero nuştoxê ke qala înan yena goşdarîkerdiş zêde rew (?) ma ardo dinya. Ewro her endamê derûdorê roşinbîrtî di wezîfeyan têdir destê xwu de gêno, enê her di wezîfeyan zî zaf ra tay ano ca: nuştoxan de nişka ra hereketê nuştekaran, hêrsê nuştekaran xwu nîşan danê; nuştekarî zî ge-ge vejîyenê sehneyê ziwanî. Ma wazenê çiyêk binusnin, eynî wext de tenya ma nusnenê. Bi kilmîye merdim eşkeno vajo dewrê ma yew tewiro şikite ardo dinya: nuştekar-nuştox. Fonksîyonê enê tewirî zî ancax binakokî bo; eynî wext de hem tehrîk keno hem qewirneno; vateyê ci hetê bîçimî ra azad, kewto teberê dezgeyê ziwanî, ancî zî, xwu dekerdo zereyê qalikê ena azadî, binê bîçimêkê muşterek yê nuşteyî de qeydeyanê xwu ano meydan; nuştekar-nuştox yewîya edîban ra vejîyayo, la yewna yewîtîye de, yewîya derûdorê roşinbîran de xwu vîneno. Sehaya temamê komelî de yew fonksîyono temamker yê enê komelî esto: nuşteyê roşinbîrî sey nîşandekê binakokî yê yew ziwanê ke “ziwan-nîyo” şixulîyeno; keno ke komel yew hewnê bêzanayiş yê dezgeyî biciwîyo: bêke binusno nuştiş, eno enformasyon bêke yew teblîxo parazît biheselno wazeno fikro saf teblîx bikero, nimûneyo ke nuştekar-nuştoxî semedê komelî ardo meydan eno yo. Eno nimûne eynî wext de hem dûrî yo hem zî zarûrî. Komel zî ey dir bineyke kayê pisînge û merreyî kay keno: eseranê ci (bineyke) erêneno, hetanê ci yê komelkî qebûl keno û bi eno qeyde nuştekar-nuştoxî şinasneno; eynî wext de mecbûr keno ke dezgeyê (sey unîversîte) ke binê teftîşî de yê ra destek bigêro, misêwa bi tefekurwarî, yanî bi hawayê retorîkî, bi qisûrî sûcdar kerdiş (nuştox caran tehlîkeyê raştê yew lomeyê winasî ameyiş de nîyo) ra ey dûrî gêno. Bi kilmîye hetê antropolojî ra, yew teberkerdişo ke bi nuştekar-nuştoxî diyaya qebûlkerdiş, yew mîraswerê dûrî yê Lanetî: belkî zî fonksîyonê xwu yê miyanê komelî de CI, fonksîyono ke Lévi-Strauss Sêrbazî de dîyo ra zêde dûrî nîyo:[8] fonksîyonê temamkerîye, hetêk ra semedê nîzamê sihetê sêrbazî û roşinbîrî nêweşîya ci ya zarûrî tesbît kerda ra. Bêguman, yew tezadê (yan zî yew peymana winasî, êdî şima senî wazenê) winasî, çiyo ecêb nîyo ke sethê ziwanî de bibo gire; çimkî ziwan ena nakokî ya: dezgebiyayişê subjektîvî yo.

Arguments, 1960

____________

1 Barnave, Introdiction à la Révolution française. O ke metnî teqdîm keno F. Rude, Cahiers des Annales, no 15, Armand Colin, 1960

2 Bi manaya xwu ya ewroyî çekuya roşinbîr wextê meseleyê Dreyfusî de vejîyaya meydan, vanê bêguman hetê antî-Dreyfusîyan ra semedê hetkaranê Dreyfusî ameya vatiş.

3 Destpêk de nuştox, o ke herinda sewbîna kesan de nusneno, biyo. Manaya xwu ya ewroyî (nuştoxê kitaban) seserra XVI. de gêno.

4 Nuştoxêk eşkeno yew skala pê biyaro, ena skala caran sey skalayêk nîna serfkerdiş. Qaso ke teswîrê Fourierî mi rê yew dîmeno muhteşem pêşkêş bikerê ez ey nuştoxêko pîl vînena.

5 Awanîya heqîqetî û awanîya ziwanî: babeta zehmetîya pêkewtişî de binkewtişê daîmî yê diyalektîkê ke tadîyayo vatişî ra tehrîkkar çiyêk çinê yo; çimkî ziwan diyalektîk nîyo; diyalektîko ke behsê ey beno waştişêko rêzdar o; ziwan ancax eşkeno vajo “gereka çî dîyalektîk bo”, labelê o bi xwu nêbeno: ziwan yew ekiso bêperspektîv o, ancax ziwanê nuştoxî teberê enê de maneno; la nuştox diyalektîkî yo, dinya nêkeno diyalektikî.

6 Enê doneyê hemdem yê problemî yê. Eksê ci, hemdemê Racineyî qet heyret nêkenê ke çira ey nişka ra fek nuştişê trajedya ra verada û bi memûrê qralîyetî.

7 Eno fonksîyonê tavilî diyarkerdişî tam eksê nuştoxî de yo: 1. Nuştox dekeno embar, bi yew sureto ke hişê ci dir raştê pê nîno keno vila; 2. Çiyo ke bi întîzam û hawayêko jêhatî fikirîyeno îstîare keno; 3. Eserê xwu ser o bi şeklêko azad dest bi tehqîqatî keno, eksê dogmatîkî yo.

8 “Introduction à l’oeuvre de Mauss”, MAUSS: Sociologie et Antropologie, P.U.F de.  

Na xebere 642 rey wanîyaya
No nuşte hema şîrove nêbîyo.